Schaduwruimte
15 oktober 2026
Er staat een liedje bij mij op repeat. Het is het nummer Brompton Oratory van de Austalische zanger Nick Cave, uit 1997. Ik luister het niet omdat ik er geen genoeg van krijg, maar omdat dit nummer centraal staat in een bijeenkomst waar ik aan meewerk. En waar je overigens van harte welkom bent. Dan weet je dat alvast :-)
In het lied beschrijft Cave hoe hij met de gebroken hart in een Londense kerk belandt. Hij noemt het imposante gebouw een schaduwruimte waar licht en donker elkaar raken. Cave is verlaten door zijn geliefde en verlangt naar iets van troost.
Het is net Pasen geweest. Er wordt gesproken over het verhaal van de Emmaüsgangers. Twee mannen uit het gevolg van Jezus zijn na zijn kruisiging op weg van Jeruzalem naar het dorp Emmaüs, twaalf kilometer verderop. Ze ontmoeten een vreemdeling, lopen een tijdje met hem op en delen hun verhalen en emoties . Ze snappen er niets van. Wat is er gebeurd?!
De man legt hen uit wat ze over het hoofd zien. Tijdens de maaltijd breekt hij het brood. Dan pas herkennen ze Jezus in hun reisgenoot. Op precies dat moment is hij verdwenen. Vol van hun ervaring haasten ze zich terug naar Jeruzalem. Daar ontmoeten ze de andere leerlingen. Ook zij hebben Jezus op een bijzondere manier gezien.
Terug naar Cave in die grote kerk in Londen. Hij is ergens jaloers op die Emmaüsgangers en verlangt dat met het breken van het brood hij ook nabijheid ervaart. Maar nee. Het duister overheerst, de ervaring blijft uit en hij blijft gedesillusioneerd achter op de trappen van de kerk.
Mystieke ervaringen. Je kunt er intens naar verlangen, maar ze overkomen je.
Dat gebeurde ook bij Marije Hage die zowel beeldend kunstenaar als predikant is. Ze was al jarenlang predikant toen ze een mystieke ervaring had die haar diep raakte en haar leven veranderde. Ze zocht contact met haar oud-docent theologie Theo Hettema en begon met hem een briefuitwisseling over thema’s als overgave, vreugde en verlangen. De brieven zijn gebundeld in het boek ‘Ik roep Je naam – brieven over mystieke ervaringen’.
Ik las het boek en luisterde naar Nick Cave. Ik kauwde op beide. Zowel de mystieke ervaring als het uitblijven ervan fascineren me. We kunnen er intens naar verlangen geraakt te worden op een plek waar we zelf niet bij kunnen. En we kennen de teleurstelling wanneer er niets gebeurt.
Het lijken contrasterende ervaringen. Hage wordt ‘overrompelt door Iemand die haar hele wezen in een ander licht zet’. Hettema spiegelt haar ervaring met de zijne. Ze zijn in goed gezelschap met elkaar. Bijna op het irritante af. Good for you, dacht ik soms, maar wat moet ik ermee?
Cave verlangt naar een nabijheid die hij niet ervaart. In een prachtige kerk, waar de aanwezigheid van het Goddelijke wordt gevierd, wordt hij juist pijnlijk geconfronteerd met afwezigheid. Het gaat hem om zijn geliefde, maar door de plek waar hij zich bevindt, klinkt ook het verlangen door naar een mystieke ervaring die je in verwondering en ontzag achterlaat en je leven in goede zin op z’n kop zet.
Ik vind het mooi dat Cave woorden geeft aan het uitblijven van die ervaring. Dat geeft op een bepaalde manier troost. Het profane en het mystieke bestaan naast elkaar en lopen soms in elkaar over. Dat beschrijven Hage en Hettema ook. Het is uiteraard ook in hun leven niet altijd Glorie Halleluja.
Van Cave weet ik dat hij steeds weer is blijven zoeken naar schoonheid, licht en waarheid als tegenhanger van de donkerte. Ook Hage en Hettema doen dat. En ik met hen. We vangen er af en toe glimpen van op, juist in thin places en schaduwruimtes, daar waar hemel en aarde, licht en donker elkaar voorzichtig ontmoeten.
.png)